X
تبلیغات
فیاض

فیاض
سیاسی ،تحلیلی ،تحقیقی وتاریخی
احزاب سیاسی ازبکستان

1- شکل گیری و تحولات احزاب سیاسی ازبکستان:

 جلات خان زاهد فیاض

درمیان جماهیر آسیای مرکزی ازبکستان کشوریست که درمقاطع مختلف زمانی از مقام ویژه برخورداربوده است. دردوران حیات اتحاد شوروی این کشوريكي از مراکزعمده دیپلوماتیک شوروی بشمار میرفت ودرعین زمان حدت و شدت سانسورفعالیت های سیاسی ومذهبی بیشتر ازدیگر جماهیردرینجا قابل لمس بوده.

    به هرترتیب سیر تحولات در اتحاد جماهیر شوروی و شکست کودتای 1991 و بدنبال آن سقوط حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی، این فرصت را به رهبران ازبکستان داد که در اول سپتمبر 1991، ازبکستان را به عنوان کشوری مستقل معرفی کنند.وهمچنان در 4 سپتمبر 1991، حزب کمونیست جمهوری ازبکستان منحل و حزب دموکرات خلق ازبکستان جایگزین آن شد. درپی آن قانون اساسی این کشوردرسال   تصویب شد.براساس همین قانون تا حدی آزادی احزاب برسمیت شناخته شد.

  علی‏رغم تمهیداتی که در قانون‏اساسی ازبکستان برای حضور دیگر احزاب پیشبینی شده،احزاب سیاسی ودیگرگروهای سیاسی- مذهبی ازآزادی  سیاسی بهره مند نیستند.به عنوان مثال( درنخستین سالهای استقلال ازبکستان حزب بیرلیک از ادامه فعالیت باز داشته شد.این فشارها تا اواسط سال 1993 ادامه یافت  به طوريکه تمام روزنامه‏ها، مجلات و هفته‏نامه‏ها تحت نظارت کمیته محلی قرارگرفت ‏، گذشته ازین در اکتبر همین سال حزب ایرک هم به عنوان یک حزب سیاسی، ممنوع و جلوی فعالیت‏های آن گرفته شد.

باوجود قول‏های که کریم‏اف در مورد آزادی احزاب برای شرکت در انتخابات پارلمانی سال 1994 داده بود تنها حزب خلق دموکرات ازبکستان ودیگر احزاب وابسته به دولت همچون حزب سرزمین پدری در این انتخابات شرکت نمایند که در نهایت حزب خلق دموکرات 69 کرسی، حزب سرزمین پدری 14 کرسی و 167 کرسی باقی‏مانده از 250 کرسی را احزاب سیاسی محلی طرفدار حزب خلق دموکرات کسب نمودند.

درپی اظهارات کریم اف  درجنوری 1995، مبنی بر اینکه دولت آمادگی پذیرش عقاید دیگر در مجلس را دارد، بلافاصله حزب سیاسی جدید به نام"حزب سوسیال دموکرات‏عدالت"  تاسیس شد. ودر ماه جون، دو تشکیلات سیاسی جدید به نام "حزب دموکراتیک احیاگران ملی" و"نهضت خلق متحد"  که طرفدار دولت بودند به ثبت رسیدند. )) (1)

طوریکه قبلا متذکرشدیم شدت عمل توتالیتاریست های کمونیست شوروی وبقایای آن درین کشور بیشتربود درنتیجه این عمل علاوه براحزاب سیاسی معتدل، موجب ظهورگروهای تند سیاسی- مذهبی شد که بعدها مرزمخالفت میان دولت وچنین گروها نهایت فراگیرشد.روی این ملحوظ ((در سال 1996، اسلام کریم‏اف به موجب کاهش مخالفت‏ها با حزب خلق دموکرات ازبکستان، پیشنهادی به مجلس عالی داد تا احزابی که بر مبنای ایدئولوژی مذهبی یا قومی فعالیت می‏نمایند متوقف شوند و همه احزاب ملزم شوند که حداقل دارای پنج هزار عضو از هشت منطقه(ایالت) ازبکستان باشند.همچنین به احزاب، اجازه انتشار روزنامه و شرکت در انتخابات محلی و عمومی کشور اعطا شد

در ماه مه 1991، قانون جدیدی در مجلس بر علیه مذهب که هرگونه فعالیت سازمان‏ها و تشکیلات مذهبی را شدیدا محدود می‏نمود، وضع گردید.فلسفه تصویب چنین قانونی بیشتر بر اساس مبارزه با فعالیت متجاوزانه وهابی‏ها در ازبکستان بود.کریم‏اف به مجلس اظهار کرد که شخصا حاضر است تمامی اعضاء گروه‏های بنیادگرای اسلامی را به اتهام تروریست بودن مجازات و اعدام نمایند.)(2)

 

پس از واقعه 11 سپتامبر، بهانه لازم برای کریم‏اف به وجود آمد تا فشارهایش را بر گروه اسلامی دو چندان کند.همچنین در این اثنا آزادی مطبوعات محدوتر شد.در ازبکستان، احزابی همچون"حزب تحریر اسلامی"که به دنبال به وجود آمدن حکومت اسلامی از طریق مسالمت‏آمیز بودند نیز توقیف شدند.وقبل ازین بربنیاد حکم رییس جمهور، اجازه لغو تبعید رهبر پیشین گروه اسلامی، شیخ محمدصادق را صادر نموده بود. طبق حکم صادره رهبر روحانی جنبش اسلامی ازبکستان تخیریولدوشوف و فرمانده نظامی وی، جمعه نمنگانی به مرگ محکوم شده و دها تن دیگر شامل رهبر حزب ایرک محمد سلیم محکوم به زندان شدند.

نهایتآاذعان بایدداشت که احزاب سیاسی محل تبادل اندیشه و بحث‏ آزادنه نه بلکه توجیه گرعملکردنظام ووفادار بدون خدشه‏ نسبت به رژیم حاکم اند. در حالیکه این احزاب متوقع اند تا اجازه عمل به آنها داده شود.درغیرآن به تاسی ازرسم معمول در اغلب جمهوری‏های آسیای مرکزی که سعی شده تا با ایجاد موانع و سدهای اداری از نفوذ مخالفین و ورود آنها به اریکه قدرت جلوگیری شود.ممنوع الفعالیت خواهد شد.

طبق اطلاعات بدست آمده دربدو استقلال احزاب سیاسی ذیل در ازبکستان به ثبت رسیده است که اسامی آنها راقرارآتی ذکر مینماییم.

"1 - حزب دموکراتیک خلق ازبکستان(حزب حاکم)

2 – حزب وطن.(وطن ترقیات)

3 – حزب ارک ازاحزاب مخالف است.

4 – حنبش بیرلیک نیزازاحزاب مخالف است.

5 – حزب سوسیال دموکرات از شعبه حزب سوسیال دموکرات روسیه میباشد."(3)

درمجموع احزاب سیاسی درازبکستان بدو دسته تقسیم شده اند که به شرح آن ذیلآ میپردازیم.

الف- احزاب قانونی:

 1- حزب دموکراتیک خلق ازبکستان

پس از استقلال این کشور درسال 1991 م حزب کمونیست ازبکستان به «حزب دموکراتیک خلق ازبکستان» تغییر نام داد. رهبری این حزب به عهده  اسلام کریم اف است. این حزب دولتی است و به طور کامل از سیاست های دولت حمایت می کند. روزنامه آن بنام «آوازی» یادمیگردد. (4)

حزب فوق الذکربازیگر عمده عرصه سیاست درازبکستان بوده وجو سازی های سیاسی ازسوی این حزب زمینه مشروعیت  نظام حاکم را مساعد میکند تا بااین شیوه عمرحکومت فعلی به درازا بکشد.

     درحقیقت حضور این حزب در صحنه سیاسی کشوربه مثابه ابزاری است که چهره استبدای رژیم را تحت پوشش دموکراتیک قرار میدهد. ظاهر شدن دو نامزدی ازیک حزب و آنهم رهبر و حاکم الحال( اسلام کریم اف) درین راستا قابل تامل است.

(اصل الدين عشور بانويچ رستم اف به نمایندگی  از حزب دموكراتيك خلق ازبكستان درکارزار انتخابات ریاست جمهوری سال2007 اشتراک ورزید. رستم اف از سال 1994 فعاليت سياسي خود را با عضويت در حزب دموكراتيك خلق ازبكستان در سمرقند آغاز كرده است. وی علاوه بر سمت های مهم دیگر،از سال 1999 تا 2007 در سمت نمايندگي مجلس عالي ازبكستان انجام وظيفه كرده است(5)

حزب متذکره درانتخابات پارلمانی سال 2004-9 جنوری 2005 موفق به کسب 28 کرسی درپارلمان شد.

 

2- حزب وطن ترقیات

 

این حزب قبل از اولین انتخابات مجلس عالی توسط یکی از نزدیکان رئیس جمهور ازبکستان تأسیس شد.تاسیس این حزب طوریکه استنباط میگردد ازابتدا ًیک امر نمادین بوده است زیرا فضای تک حزبی حاکم بر جو سیاسی ازبکستان طوری مینمود که صدای مخالف فرصت شنیدن نمی یافت. روی همین ملحوظ  نهاد حقوق بشر ووغیره نهاد های زیربط پیوسته عملکرد دولت ازبکستان را به باد انتقاد گرفتند.

وقبل ازبرگذاری انتخابات بصورت تک حزبی نگرانی خویش راابرازداشتند.                                                                                        

( حزب مذکور در حالی اعلام موجودیت کرد که کشور های خارجی و بخصوص کشورهای غربی معتقد بودندچنانچه انتخابات مجلس عالی به صورت دموکراتیک و چند حزبی صورت نپذیرد نمی توان آنرا به رسمیت شناخت. از نتایج انتخابات چنین بر می آید که حزب وطن ترقیاتی جایگاه قبلی خود را از دست داده، عملا تا حدودی از صحنه حذف شده است. حزب مذکور معتقد به دخالت کمتر دولت در اقتصاد، حرکت سریعتر به سوی  بازار آزاد و روی کار آمدن نخبگان بویژه نخبگان اقتصادی اعم از اشراف و صاحبان صنایع است. ارگان این حزب روزنامه وطن  ترقیاتی است.)(6)

3- حزب عدالت

نخست وزیر اسبق سالهای 1990-1991 و معاون رییس جمهور سال 1991  درسال 1994 حزب را تحت عنوان عدالت بنیان گذاشت.از اهداف مطروحه این حزب میتوان از،اصلاحات اقتصادی لیبرالی،پلورالیزم سیاسی وبمیان آمدن جامعه سکولار یادکرد.

(پس از سخنرانی رئیس جمهور ازبکستان در جلسه افتتاحیه مجلس عالی این کشور مبنی بر لزوم فعالیت احزاب مختلف ،حزب عدالت با عضویت 47 نماینده (5/8 % کل نمایندکان) اعلام موجودیت كرد و در حال حاضر دومین حزب مهم در کشور به شمار مي رود.

(این حزب خواستار تحقق حقوق بشر، اجرای عدالت اجتماعی و تحکیم اصلاحات دموکراتیک در چارچوب نظام جمهوری اسلامی است. حزب عدالت از سال 1995 فعالیت خود را شروع کرده است. )(7) این حزب در فعالیت ها ی سیاسی بویژه درپروسه انتخابات سهم گرفته است که مشارکت آن چندان موفقیت آمیز نبوده است. درمبارزات انتخاباتی سال 2007باوجود معضلات فراراه احزاب (خانم دلارام غفور جانوا تاش محمد اوا –به صفت نامزد رياست جمهوري از سوي حزب « عدالت»، وارد عرصه شد که متاسفانه موفق نشد. ایشان در سال 2005 رياست جناح حزب سوسيال دموكرات « حزب عدالت» مجلس عالي ازبكستان به عهده د اشت.همچنان در سال 2007 وي به سمت معاون رئيس سناي قانونگذاري مجلس عالي ازبكستان انتخاب شد)(8)

ولی درانتخابات پارلمانی سال2004 موفق به احراز 10 کرسی درمجلس شده بود.

ب -  احزاب غیر قانونی:

درپی بوجودآمدن ازبکستان مستقل، رژیم حاکم درسعی آن شد تا مخالفین خویش را یکی بعد دیگر از صحنه بردارد . همان شد احزاب که قبلا شکل گرفته بود وبا اهداف نظام ماهیتآ تفاوت داشتند از عرصه سیاسی طرد شد.

ازجمله احزاب که مشروعیت شان سلب شده است اینها اند.

.Erk1- حزب ارک

2- حزب بیرلیک .

3 - جنبش اصلاحات دموکراتیک.

4 - حزب احیای اسلامی.

5- حزب التحریر.

6- جنبش اسلامی ازبکستان.

          شرح بیشرآنرا ذیلآ یادآور میشویم.

 

        1- جنبش مردمی بیرلیک

با استفاده از جو بوجود آمده ناشی از سیاست های باز( پروسترویکا و گلاسنوست) گورباچف درتمامی جماهیرشوروی احزاب زیادی پابه عرصه ظهور گذاشت به تاسی ازین معمول درازبکستان نیز احزاب پدید آمدند که بعد ها بدلایل عدم توافق با پالیسی نظام از صحنه کنار زده شدند که جنبش مردمی بیرلیک هم ازشمار همین احزاب میباشد.

(این جنبش قبل از استقلال ازبکستان شکل گرفت و در آن زمان تنها نیروی جایگزین حزب کمونیست بود. این حزب روش های پارلمانی برای اداره ی کشور را در شرایطی که پارلمان تماماً تحت کنترل دولت است، مناسب نمی داند. حزب بیرلیک در حال حاضر، غیرقانونی اعلام شده و عبدالرحیم پولاد تف، رهبر حزب، به خارج رفته است. سایر اعضای فعال حزب نیز به انحای مختلف از صحنه ی سیاست حذف شده اند)(9)

که در صورت تداوم وضعیت موجود هیچگونه روزنه امید برای بازگشت مجدد ایشان به وطن ومشارکت درسیاست متصور نیست .این مطلب را پولاد آخونوف یکی از رهبران جنبش مزبور که در عالم تبعید بسر میبرد بیان داشته است.

(پولاد آخونوف" یکی از رهبران اپوزیسیون ازبکستانی "بیرلیک" (وحدت) که در سوئد زندگی می کند چندی پیش اعلام نمود که دورنمایی برای وقوع انقلاب های رنگین در ازبکستان وجود ندارد.. آخونوف در این باره می نویسد که سران احزاب "بیشتر از یکدیگر تنفر دارند تا از اسلام کریموف" و متعاقباً هیچ صحبتی در رابطه با هماهنگی و برگزاری تظاهراتی گسترده نمی تواند وجود داشته باشد. همچنین می نویسد که تکیه بر غرب نیز که تحت فشار آن رژیم می بایست ملایمت نشان می داد، کارساز واقع نشده است)(10)

   نخستين حزب مخالف حزب بیرلیک است که در سال 1989 اساسا توسط روشنفکران،نویسنده گان ایجاد شد.ضعف عمده حزب بیرلیک این بود که هرگز قادر به ایجاد جبهه متحد دربرابردولت نشد، افزون بران رهبران این حزب نتوانست وحدت درونی  خویش را حفظ کند.مبنی بران رهبران عمده آن زپیکر ه حزب بیرلیک جداشده و به حزب ارک پیوستند.

 

حزب دموکراتیک ارک 3-

ازجمله نخستین احزاب است که درسال1990 م قبل از آنکه قانون احزاب درازبکستان تصویب گردد ،ثبت وزارت عدلیه شده است.از اهداف عمده آن طوریکه در مرامنامه آن درج گردیده ،تاسیس جمهوری مستقل ازبکستان است.

حزب ارک تدوین کننده اعلامیه استقلال ازبکستان است .این اعلامیه بعد از آنکه به  تصویب شورای عالی این کشور رسید مجددادر20جون 1990 بنابر خواست گورباچف توسط اسلام کریموف دستخوش اصلاحات شد . براساس همین اعلامیه بود که استقلال ازبکستان برسمیت شناخته شد.اگر به اصل موضوع برگردیم باید متذکر شویم که (در اپریل1990، گروهی از اعضای جنبش مردمی بیرلیک منشعب شدند و حزب دموکراتیک ارک را به رهبری محمدصالح تشکیل دادند. حزب ارک برخلاف بیرلیک استقلال واقعی ازبکستان را نسبت به دموکراسی در اولویت قرار می دهد. در ابتدا ریاست این حزب با محمدصالح بود که بعد از شکست از کریم اف در انتخابات ریاست جمهوری، بر اثر فشار حکومت به ترکیه و سپس به آلمان عزیمت کرد.

محمدصالح، رهبر حزب ارک، تحت تأثیر القائات ترکیه روی عنصر ترک و پان ترکیسم تکیه کرده و به طور علنی اظهار داشته است: «ما ترک هستیم، الگوی ما ترکیه است و دین از سیاست جداست)(11) موصوف "محمد صالح"که د رتبعید به سرمیبرد اعلام كرد كه( ائتلافى را با عنوان «نيروهاى متحده دموكراتيك ازبكستان» سازمان داده. وى كه از برجسته ترين چهره‌هاى مخالف دولت ازبكستان است . در واشنگتن ضمن مصاحبه‌ای دراين ارتباط گفت: اين ائتلاف از۱۳ حزب و سازمان، از جمله ارك، حزب دموكراتيك ازبكستان، سازمانهاى ملك، مظلوم، آزاد ايال يا زن آزاد، ياش كوچ يا نيروى جوان متشكل است..

به باور صالح، ازبكستان در آينده دستخوش تحولات بزرگى خواهد شد، زيرا به گفته وى، مردم كشور ديگر به دولت «اسلام كريم اف» اعتمادى ندارند. مقامات دولت اسلام كريم اف معتقدند محمد صالح روابط نزديك با جنبش اسلامى ازبكستان و شبكه القاعده دارد )(12)

بهر حال هواداران این حزب جلسات متعدد حزبی خویش رادرحومه این کشور برگذارنموده اند،اینک به ذکرمحتوی آن میپردازیم.

( کنگره اول. در30 اپریل1990 درشهرتاشکند تدویریافت.درین کنگره منشوروپروگرام های کاری حزب تصویب شد،علاوه بران محمدصالح به عنوان رییس وعطانظر عارف صفت معاون برگزیده شدند.

کنگره دوم. در3فبروری1991درشهرتاشکند برگذارشد.درین جلسه درکنارافزودن مواد اصلاحی درمنشورحزب  دوسمت جدید بنام های منشی عمومی ودارالانشاء شورای مرکزی ایجاد شد که باالترتیب عطانظرعارف و حمیدالله محمدوف به آنها گماشته شدند.

کنگره سوم. در25اگست1991درشهرتاشکند برگذارشد،اشتراک کنندگان این دور جلسه ازغصب وانحصار قدرت توسط کمیته اضطراری وحمایت دولت از آن انتقاد بعمل آورده وهمچنان پیشنهادات خویش را مبنی براجراءات اعلامیه استقلال به دولت تقدیم نمودند.بعلاوه آن اسنادمورد مربوط ثبت حزب را تدارک دیده تااینکه در 3 سپتمبر1991 مجوز فعالیت رسمی خویش را بدست آوردند.

کنگره چهارم. در25 سپتمبر1993 درشهرتاشکند تدویریافت.ضمن این جلسه برغم مخالفت دولت محمد صالح که درتبعید بود به صفت رهبرمورد تایید قرارگرفت.

کنگره چهارم. در22 اکتوبر2003 تدویریافت.بازهم سمت رهبری حزب به محمد صالح درعالم اعطاء شد وعارف نظر منحیث منشی عمومی مقرر گردید.)( 13)

 

3 - جنبش اسلامی ازبکستان

 

این جنبش افزون برآنکه دردسرهای زیادی رادرمقاطع مختلف زمانیس برای دولت ازبکستان خلق کرده است . درحاضربزرگترین خطر  رامتوجه نظام حاکم براین کشور ودرمجموع آسیای مرکزی نموده است.حملات گاه وبیگاه درحول وحوش دره فرغانه پایگاه عمده اجتماعی جنبش یادشده  که حیثیت نقطه تلاقی سه کشور "قرغزستان،تاجکستان وازبکستان را داراست.ودراکثراتفاقات جنبش ا سلامی وگروهای مرتبط باآن مظنون شناخته میشود آینده این منطقه را غیرقابل پیشبینی مینماید.

درایجاد همچون تحرکا ت همواره  مجموعه از عوامل دخیل است که دست به دست هم داده تا پدیدآمد ن چنین گروها میشود.بنابران فلسفه وجودی جنبش اسلامی ازبکستان راذیلا بررسی منماییم.

جنبش اسلامی ازبکستان(حرکت اسلامی ازبکستان). پس از اصلاحات سیاسی گورباچف(ایجاد فضای باز سیاسی) در آسیای مرکزی آغازکرد،این درحالیست که آگاهی مسلمانان این منطقه افزایش یافته، فضا برای مسلمانان بازتر، وساخت وساز مساجد نیزرونق گرفته است .ولی رژیم حاکم که ازنظرروانی هیچ تفاوتی نکرده بودوباهمان میتودهای کهنه کمونستی با این جریان برخورد میکرد،تا اینکه این روش دولتی حساسیت برانگیزثابت شد ه وروزی فرارسیدتامردم درپاسخ به سد شدن دولت نسبت به  کاراعماریک مسجد درمربوطات ازبکستان، به سمت ساختمان مرکزی حزب کمونیست ازبکستان حرکت و آنجا را مصادره کردند..

(این آغاز فعالیت جنبشی بود که بعدها در سراسر آسیای مرکزی طنین انداز شد. این گروه توسط دو نفر رهبری می شد: عبدالویچ یلداش اف که در دانشگاه ترک تحصیل کرده اما در سخنوری و رهبر گروه توانا بود؛ نفر دوم نیز جمعه بای احمد زانویچ خوجیو، اهل نمنگان بود. موصوف فردی شجاع و شخصیتی کاریزماتیک داشت.این گروه در نمنگان مردم را به اجرای شریعت و برپایی نماز در مساجد و زنان را به پوشاندن روی خود با روبند سفید و پرهیز از بدحجابی دعوت مینمود.

بااین حال، یلداش اف شجاعانه از کریم اف خواست که شریعت را در ازبکستان اجرا نماید و او را برای مناظره دعوت کرد. کریم اف در 1991 برای گفت و گو با یلداش اف به نمنگان آمد. اما یلداش اف چندین خواسته ی غیر عملی را مطرح کرد؛ برای مثال کریم اف، در ازبکستان دولت اسلامی تشکیل دهد، مدرسه های مذهبی و مساجد را آزاد بگذارد و قانون شریعت را اجرا کند. لذا کریم اف در حالی که به شدت عصبانی شده بود، قول داد در پارلمان خواسته های او را به بحث بگذارد.)(14 ) که تا کنون کدام موافقت عملی با وی درزمینه صورت نپذیرفته است..

خلاصه؛ اعضای این گروه فعالیت های گوناگون را برای سرنگونی کریم اف آغاز کردند. در مارچ 1992 یلداش اف و جمعه نمنگانی به تاجیکستان فرار کردند و به حزب نهضت اسلامی که درگیر جنگ داخلی بود، پیوستند. درپی امضای معاهده صلح تاجکستان فضابرای فعالیت جنبش اسلامی ازبکستان محدود شد سرانجام چهره آن درکنارطالبان درافغانستان ظاهر گشت. این زمان است که روابط جنبش متذکره با بعضی سامان های اطلاعاتی کشورهای منطفه خصوصا آی اس آی سرویس اطلاعات پاکستان تحکیم یافته وآی ای آی به آموزش، تربیت و تأمین بودجه افراد منوط به یلداش اف پرداخت. طوری که هویداست یلداش اف وهوداران وی بین سال های 1995 تا 1998 در پیشاور ساکن بودند وازینطریق پیوند بین یلداش اف و بن لادن نیز ایجاد شد. بهرحال  (  یلداش اف و نمنگانی در سال 1997 جنبش اسلامی ازبکستان را در حیوط بنا کردند. شرایط منطقه و بودجه ی خوبی که از طریق قاجاق مواد مخدر تأمین می شد و سرانجام، تهدید و ربوده شدن شماری از رهبران اسلامی در آسیای مرکزی، همگی دست به دست هم دادند تا جنبش اسلامی ازبکستان پایه گذاری شود.

مبارزات یلداش اف و نمنگانی از 1999 با بمب گذاری و انفجار آغاز شد. دولت کریم اف نیز به دستگیری و محاکمه ی اسلام گراها، اقدام نمود. حتی پدرانی که فرزندانشان از اعضای جنبش اسلام گراها بودند، دستگیر کرد. کریم اف گفت: «اگر فرزند من هم این راه ها را انتخاب کند، خودم او را اعدام می کنم)(15)».

همینگونه گروهای کوچک دیگری نیزدرازبکستان وجوددارد که نسبت کمبود منابع قادر به ارایه معلومات درزمینه نشدیم بنابه مقاله خویش درینجا نقطه پایان میگذاریم.

 

(1)http://www.noormags.com/View/Magazine/ViewPages.aspx?numberId=2842&ViewType=0&PageNo=6

                                     ....//  آدرس فوق..........//   ........//     (2)

               (3) کامبیز،شیخ حسنی.اکو:یک دیدگاه منطقوی،چاپ اول،تهران:1375صفحه100-101

(4)http://islamworld2020.persianblog.ir/post/141/                                                                                                 

(5)http://www.esalat.org/images/uzbekistan%20va%20hakimyat%20islam%20karimov.htm                        

 (6)http://www.payam-aftab.com/?usr=category/detail&nid=548  

 (7)http://www.iras.ir/Default_view.asp?@=5211

(8)http://www.esalat.org/images/uzbekistan%20va%20hakimyat%20islam%20karimov.htm همان

 (9 )http://islamworld2020.persianblog.ir/post/141/

(10)http://pe.rian.ru/articles/analitic/20070307/61710845-print.html

(11)http://islamworld2020.persianblog.ir/post/141/                                                                              همان

(12)http://www.peiknet.com/1384/archiv/09tir/index12.htm                                                                          

(13)http://en.wikipedia.org/wiki/erk/lierty _democratic_party.متن ترجمه شده ازانگلیسی به دری توسط نویسنده.

(14)http://islamworld2020.persianblog.ir/post/141/                                                                   همان

(15)http://www.payam-aftab.com/?usr=category/detail&nid=548                                                همان

 


نوشته شده در تاريخ شنبه بیست و چهارم مرداد 1388 توسط استاد جلات زاهد فیاض
Google

در اين وبلاگ
در كل اينترنت